Laptop của tôi có một thanh taskbar khá đông đúc. AutoCAD, SketchUp, 3ds Max, Photoshop, một cái Excel luôn mở sẵn file báo giá, và Zalo. Cái cuối cùng không phải phần mềm thiết kế, nhưng tôi mở nó nhiều hơn tất cả những cái còn lại cộng lại.
Chủ nhật này trời âm u, tôi ngồi dọn ổ cứng và nghĩ tới mấy tin nhắn hỏi về phần mềm thiết kế nội thất phổ biến mà tôi để dành chưa trả lời. Thôi thì viết một bài cho xong.
Không có phần mềm nào làm hết mọi việc
Đầu tiên phải nói thế này. Một dự án nội thất đi qua nhiều khúc: phác ý tưởng, trình bày với khách, triển khai kỹ thuật, chuẩn bị cho xưởng. Mỗi khúc cần một loại dữ liệu khác nhau. Khối 3D thô để bàn bố cục. Ảnh phối cảnh gần như ảnh chụp để khách gật đầu. Bản vẽ 2D chính xác tới milimet để thợ cắt ván.
Vì vậy người trong nghề gần như ai cũng dùng một bộ công cụ, không ai sống bằng một cái. Câu hỏi đúng không phải “học phần mềm nào” mà là “mình muốn đứng ở khúc nào”.
AutoCAD, cái tôi mở mỗi sáng
AutoCAD của Autodesk là thứ tôi không thể đi làm nếu thiếu. Mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, chi tiết đồ gỗ, gần như toàn bộ hồ sơ kỹ thuật đi qua nó. File DWG là ngôn ngữ chung giữa phòng thiết kế, xưởng và đội thi công. Xưởng gửi lại bản vẽ sản xuất cũng bằng DWG.
Nó không đẹp, không vui, và mấy tuần đầu học rất chán. Nhưng tôi vẫn khuyên các bạn học nó đầu tiên, vì nó dạy cách nghĩ bằng kích thước. Khi đã quen ghi kích thước tổng, kích thước chi tiết, cao độ, bạn sẽ thấy các phần mềm 3D sau này dễ hơn nhiều.
Một thói quen nhỏ tôi muốn ai cũng có từ đầu: đặt tên layer cho tử tế. Tường một layer, đồ gỗ một layer, kích thước một layer, ghi chú một layer. Tôi từng nhận lại file của một bạn cũ để sửa, mọi thứ nằm chung trên layer 0. Mất nguyên buổi sáng chỉ để tách ra.
SketchUp, để nói chuyện với khách
SketchUp của Trimble là phần mềm tôi dùng khi ngồi trước mặt chủ nhà. Dựng khối nhanh, xoay góc nhìn ngay tại chỗ, kéo cái tủ sang trái mười phân cho họ xem. Khách không đọc được bản vẽ 2D, nhưng nhìn khối 3D là họ hiểu ngay.
Nhiều studio nhỏ dùng SketchUp đi cùng V-Ray hoặc Enscape cho cả khâu dựng lẫn render, đỡ phải chuyển qua lại phần mềm. Với căn hộ, nhà phố, cách này đủ dùng và nhanh. Tôi cũng làm vậy với phần lớn dự án nhà ở.
3ds Max và V-Ray, khi cần ảnh thật như ảnh chụp
Khi dự án cần bộ ảnh phối cảnh thật đẹp, ví dụ để khách duyệt một phương án đắt tiền hay để chủ đầu tư làm tài liệu bán hàng, tôi gửi cho bạn làm diễn họa 3D (3D visualizer). Bạn ấy dùng 3ds Max của Autodesk dựng chi tiết, rồi V-Ray của Chaos để đánh sáng và vật liệu.
3ds Max mạnh ở chỗ dựng những thứ mềm và cong: sofa bọc nệm có nếp nhăn, rèm vải rủ, phào chỉ cổ điển. V-Ray thì xử lý ánh sáng rất tinh. Một ô cửa sổ, nắng chiều bốn giờ, bóng lá cây trên sàn gỗ. Mấy tấm render bạn ấy làm cho tôi, khách hay hỏi “chụp ở đâu vậy em”.
“Phần mềm chỉ là cây bút. Thứ làm nên bản vẽ tốt là biết món đồ đó được làm ra ở xưởng thế nào.”
Tôi biết dùng 3ds Max ở mức đủ sửa, không đủ giỏi. Và tôi thấy vậy cũng ổn. Diễn họa là một nghề riêng, cần nhiều năm luyện mắt về ánh sáng, không phải ai làm thiết kế cũng phải ôm luôn.
Revit, cái tôi ít đụng
Revit cũng của Autodesk nhưng đi theo hướng khác hẳn. Mỗi bức tường, cánh cửa, cái tủ là một đối tượng mang thông tin. Sửa ở mặt bằng thì mặt đứng, mặt cắt, bảng thống kê tự cập nhật theo. Đây là kiểu làm việc BIM.
Với nhà ở, tôi gần như không dùng. Nhưng bạn bè tôi làm fit-out văn phòng, khách sạn thì dùng thường xuyên, vì chủ đầu tư lớn hay yêu cầu mô hình BIM. Nếu bạn nhắm tới loại công ty đó, Revit đáng học. Nếu chỉ làm căn hộ, để sau cũng được.
Nếu bạn còn chưa rõ mỗi vị trí như họa viên, diễn họa hay thiết kế làm gì cụ thể, đọc qua tổng quan về nghề thiết kế nội thất trước rồi hãy quyết học sâu cái nào, đỡ tốn công.
Thứ tự tôi sẽ học nếu bắt đầu lại
Tôi đã thấy nhiều bạn học dồn bốn năm phần mềm cùng lúc trong một khóa hè. Kết quả là biết sơ sơ mọi thứ, vào công ty không làm được việc gì trọn vẹn. Nếu được làm lại, tôi sẽ đi theo thứ tự này:
– Tôi học AutoCAD trước cho tới khi tự triển khai được trọn một bộ tủ bếp có mặt đứng và chi tiết.
– Tôi chuyển sang SketchUp, dựng lại chính căn bếp đó thành khối 3D để thấy hai phần mềm bổ sung cho nhau.
– Tôi học một công cụ render đi kèm SketchUp như V-Ray hoặc Enscape để ra được vài tấm ảnh trình bày.
– Tôi chỉ học 3ds Max hoặc Revit khi đã biết mình muốn đi diễn họa hay làm dự án lớn.
Photoshop thì học song song lúc nào cũng được, chủ yếu để hậu kỳ ảnh render và dàn trang portfolio. Excel thì cứ coi như bắt buộc, sớm muộn gì bạn cũng phải tự làm một bảng khối lượng.
Cách học tôi thấy hiệu quả với các bạn thực tập là chọn một căn hộ có thật, ví dụ căn của người quen hay phòng trọ của chính mình, rồi làm trọn từ mặt bằng AutoCAD, khối SketchUp đến vài tấm render. Một dự án tự làm trọn vẹn đáng giá hơn mười bài tập rời rạc, và nó thành luôn một trang portfolio.
Mấy câu bạn đọc hay hỏi tôi
Không biết AutoCAD có làm thiết kế nội thất được không? Làm được ở studio rất nhỏ hoặc làm tự do kiểu trang trí, nhưng vào công ty thiết kế thi công thì rất khó, vì mọi trao đổi với xưởng đều qua file DWG. SketchUp hay 3ds Max dễ hơn? Với người mới thì SketchUp dễ làm quen hơn nhiều, 3ds Max có đường cong học dốc hơn và hợp với ai muốn đi sâu vào diễn họa. Sinh viên có cách nào dùng phần mềm hợp pháp không? Autodesk có chương trình giấy phép giáo dục cho sinh viên và giảng viên, SketchUp cũng có gói dành cho giáo dục. Điều kiện từng chương trình thay đổi theo thời gian nên bạn vào trang chính thức của từng hãng để xem bản mới.
Còn doanh nghiệp thì nhớ là mấy phần mềm này đều là sản phẩm thương mại, phải mua bản quyền. Và khi gửi file qua lại với đối tác, hỏi trước họ đang dùng phiên bản nào. Tôi từng mất nửa ngày chỉ vì xưởng không mở được file lưu bằng bản mới hơn của họ.
P.S. Dọn xong ổ cứng, tôi tìm thấy file SketchUp đầu tiên mình dựng hồi năm ba đại học. Cái tủ áo cao tới trần mà không có cánh, chỉ là một khối hộp. Ai cũng bắt đầu từ đâu đó.
Hải Yến