Cái bàn đầu tiên của tôi ở công ty nằm sát cửa xưởng. Cứ mười giờ sáng là tiếng máy cưa bàn trượt chạy, bụi MDF bay vào tận màn hình. Ba năm đầu đi làm, tôi là họa viên ở cái bàn đó.
Tuần trước một bạn đọc nhắn hỏi tôi họa viên nội thất là gì, có phải chỉ là “người vẽ thuê” cho nhà thiết kế không. Tôi cười, vì hồi đó tôi cũng từng nghĩ y như vậy. Cuối tuần rảnh, tôi ngồi kể lại cho đàng hoàng.
Người biến ý tưởng thành thứ xưởng làm được
Khi khách duyệt phương án, thứ họ cầm trên tay là vài tấm phối cảnh đẹp và một mặt bằng bố trí. Xưởng không làm được gì với mấy tấm đó. Thợ mộc cần biết tấm hông tủ dày bao nhiêu, cánh mở về phía nào, bản lề giảm chấn đặt cách mép trên bao nhiêu.
Họa viên nội thất (interior drafter) là người trả lời mấy câu đó. Nhà thiết kế lo chuyện căn phòng trông ra sao. Họa viên lo chuyện từng món đồ được làm thế nào, kích thước bao nhiêu, nối với nhau ra sao.
Mỗi công ty gọi một kiểu. Tôi từng thấy ghi là kỹ thuật viên triển khai, họa viên kỹ thuật, nhân viên triển khai hồ sơ. Tên khác nhau, việc thì gần như một.
Một ngày ở cái bàn cạnh xưởng
Sáng tôi nhận file phương án từ chị thiết kế, kèm bản đo hiện trạng do giám sát gửi về. Việc đầu tiên là dựng lại mặt bằng theo số đo thật. Căn hộ bàn giao thô gần như không bao giờ khớp với bản vẽ của chủ đầu tư, lệch vài phân là chuyện thường.
Rồi tôi triển khai lần lượt. Mặt bằng bố trí, mặt bằng trần, mặt bằng điện và ổ cắm. Sau đó tới mặt đứng từng vách: vách tivi, vách tủ áo, vách bếp. Cuối cùng là chi tiết đồ gỗ, phần tốn thời gian nhất, vì phải ghi từng tấm ván, độ dày, loại cạnh, vị trí khoan.
Kèm theo là bảng thống kê vật liệu: mã màu Melamine, loại ván, phụ kiện, số lượng. Bảng này đi thẳng sang bộ phận dự toán để ra báo giá, nên sai một dòng là sai tiền.
Chiều thường là lúc sửa. Khách đổi tay nắm, đổi chiều cánh, thêm một ngăn kéo. Mỗi lần sửa tôi phải đánh dấu phiên bản và ghi ngày. Có lần xưởng làm theo file cũ, nguyên bộ tủ lavabo phải làm lại. Từ đó tôi không bao giờ quên ghi “REV” ở góc khung tên.
Nếu bạn muốn đặt vị trí này cạnh các vai trò khác như kinh doanh, dự toán hay giám sát, tôi có viết riêng về bức tranh chung của nghề thiết kế nội thất, đọc xong sẽ thấy họa viên đứng ở khúc giữa của cả chuỗi.
Vẽ đúng quan trọng hơn vẽ đẹp
Đây là bài học đầu tiên anh trưởng xưởng dạy tôi, bằng cách cầm bản vẽ xuống hỏi: “Cái hộc này em định cho thợ thò tay vào đâu để bắt vít?” Tôi đứng im. Trên AutoCAD nó đẹp lắm, ngoài đời thì không lắp được.
Họa viên giỏi phải hiểu cấu tạo đồ gỗ. Ván MDF hay MFC thường dày bao nhiêu, khe hở cánh tủ để mấy li, ray âm khác ray bi thế nào, tủ bếp trên treo bằng gì. Không biết những thứ này thì bản vẽ chỉ là hình minh họa.
“Họa viên giỏi là người có bản vẽ ít bị xưởng gọi điện hỏi lại nhất.”
Về phần mềm, AutoCAD vẫn là công cụ chính ở phần lớn công ty nội thất tôi biết. Tổ chức layer, block, template cho gọn là kỹ năng ăn tiền hơn người ta tưởng. File sạch thì người sau mở ra sửa nhanh, file rối thì cả nhóm khổ.
SketchUp thì tôi dùng để dựng khối kiểm tra va chạm, xem cánh tủ mở có đụng tay nắm cửa phòng không. Một số công ty làm dự án lớn dùng Revit. Còn render đẹp thì thường do người làm diễn họa 3D lo, họa viên không bắt buộc phải giỏi phần đó.
Thêm một thứ ít ai nói: phải đọc được bản vẽ kiến trúc, kết cấu và điện nước. Tôi từng vẽ một hệ tủ âm tường đẹp tuyệt, tới lúc thi công mới biết sau vách có đường ống thoát nước của tầng trên.
Mấy câu bạn đọc hay hỏi tôi
Làm họa viên có cần bằng đại học không? Không phải nơi nào cũng bắt. Nhiều công ty nhận người học cao đẳng hoặc chỉ có chứng chỉ phần mềm, miễn qua được bài test triển khai bản vẽ ngay tại buổi phỏng vấn. Bài test đó thường là gì? Chỗ tôi từng làm hay đưa một mặt bằng căn hộ và một tấm phối cảnh tủ bếp, cho hai tiếng để triển khai mặt đứng và chi tiết, xem bạn ghi kích thước có đủ không, có nghĩ tới cách lắp không. Làm họa viên bao lâu thì lên thiết kế? Tôi mất gần ba năm. Có bạn nhanh hơn, có bạn chọn ở lại làm họa viên chính vì thích sự chính xác hơn là gặp khách. Không có con số cố định.
Vì sao tôi không tiếc ba năm đó
Bây giờ khi lên phương án, tôi nhìn một cái tủ là tự biết nó sẽ được cắt thành mấy tấm, cạnh nào dán chỉ, chỗ nào cần nẹp. Thứ phản xạ đó tôi có được từ cái bàn cạnh xưởng.
Nhiều nhà thiết kế tôi quen cũng đi đúng con đường ấy. Một số khác ở lại hướng kỹ thuật, làm trưởng nhóm triển khai cho dự án khách sạn, văn phòng, hoặc sang hẳn xưởng sản xuất đồ gỗ để bóc tách và lên danh sách cắt ván. Cả hai hướng đều cần người.
Thu nhập của họa viên thì tùy kinh nghiệm, quy mô công ty và khu vực. Năm đầu thường ở mức vừa phải, tăng dần theo tốc độ và độ chính xác. Có bạn nhận thêm việc triển khai tự do buổi tối, nhưng tôi thấy ai làm vậy lâu cũng đuối sức, nên cân nhắc.
Nếu bạn mới bắt đầu, lời khuyên nhỏ của tôi là xin xuống xưởng và ra công trình càng nhiều càng tốt. Nhìn thợ lắp chính cái tủ mình vẽ, bạn sẽ học được trong một buổi chiều nhiều hơn một tuần ngồi máy.
P.S. Cái thư mục “chi tiết chuẩn” tôi gom từ hồi làm họa viên, gồm tủ bếp, tủ áo, kệ tivi, bàn trang điểm, đến giờ vẫn còn dùng. Bạn nào mới vào nghề nên bắt đầu gom thư mục của riêng mình từ hôm nay.
Hải Yến